Η Διεύθυνση Τεκμηριώσεως και Προστασίας
Πολιτιστικών Αγαθών ενημερώθηκε (το 2010) από τον επιστημονικό υπεύθυνο του
Μουσείου Pfahlbau Γερμανίας, ότι στο συγκεκριμένο μουσείο υπάρχουν αρχαιότητες,
προερχόμενες από την παράνομη ανασκαφή
νεολιθικού οικισμού στην Θεσσαλία, η οποία διεξήχθη κατά την διάρκεια της
Κατοχής, από τους Γερμανούς! Αυτή η ενέργεια επισημοποιεί τον λόγο εκδόσεως
του νέου βιβλίου του Γ. Λεκάκη: Οι Γερμανοί παραδέχονται ότι είναι κλέπτες
ελληνικών αρχαιοτήτων!..
Η ελληνική Δ/νση επικοινώνησε με το εν λόγω
Μουσείο. Τα αρχαία θα επαναπατρισθούν «αμέσως, μόλις ολοκληρωθεί η καταγραφή
τους», επισήμανε ο υπουργός Διοικητικής Μεταρρυθμίσεως, κ. Ρέππας, αλλά λίγο
αργοπορημένα, με δυο χρόνια καθυστέρηση, το… 2012, και αφού το θέμα είχε έλθει
στην Βουλή από τον βουλευτή κ. Κυρ. Βελόπουλο και δημοσιογραφικά από τον
Γιώργο Λεκάκη, ο οποίος ετοιμάζει σχετικό βιβλίο, που είναι υπό
έκδοσιν… Οι υποχρεώσεις της Γερμανίας προς την χώρα μας δεν
περιορίζονται μόνον στις οφειλόμενες αποζημιώσεις (οικονομικές επανορθώσεις,
αναγκαστικό κατοχικό δάνειο, κ.ά. κλοπές) του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτό το έχω
τονίσει πολλάκις.
Τα προηγούμενα χρόνια, είχαν εκδοθεί δύο
εγκύκλιοι από την Δ/νση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων προς τις Εφορείες
Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, για την καταγραφή των απωλεσθεισών
αρχαιοτήτων, καθώς και όσων επαναπατρίσθηκαν. Πολύ μικρός μόνον αριθμός αρχαίων
επεστράφη, απ’ ό,τι φάνηκε από τις απαντήσεις των αρμοδίων. Για τα περισσότερα,
λένε, δεν κατέστη δυνατός ο εντοπισμός τους, αφού δεν υπήρχε φωτογραφική ή
σχεδιαστική τεκμηρίωση, την οποία θεωρούσαν αναγκαία! Αγνόησαν φυσικά πως ο
κάτοχος βαρύνεται με το άγος της
αποδείξεως…
Ενδεικτική μνεία από - στο έγγραφο Ρέππα -
γίνεται για τις επιστροφές:
Ø
Του μαρμάρινου
γυναικείου αγάλματος, που εκλάπη από το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
Ø
Των επιγραφών
από την Αμφίπολη.
Ø
Του αγάλματος
της Φιλίππης.
Ø
Μιας λακωνικής
κύλικος.
Ø
Τριών κιβωτίων
με αρχαία από το Μουσείο Βαθέως Σάμου.
Ø
Ενός χάλκινου
τράγου από το Μουσείο Θέρμου.
Ø
Ενός αναγλύφου
με παράσταση Θρακιώτη ιππέως (από την Έδεσσα).
Ø
Μιας μαρμάρινης
κεφαλής θεραπαινίδος, από το επιτύμβιο μνημείο (από την
Παιανία).
Το υπ. Πολιτισμού και Τουρισμού, δια της
αρμοδίας Δ/νσεως (Τεκμηριώσεως και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών) επιχείρησε,
το 2011, ν’ αποσαφηνίσει ποιες αρχαιότητες έχουν επαναπατρισθεί. Και
επιπροσθέτως να καταγράψει ποια βυζαντινά-μεταβυζαντινά μνημεία είχαν αρπαγεί ή
καταστραφεί. Οι απαντήσεις των αρμοδίων Εφορειών (Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών)
δημιούργησαν έναν νέο κατάλογο μνημείων, σαν κι αυτόν του 1946 που παρουσιάζω
στο παρόν βιβλίο, τα οποία είχαν υποστεί λεηλασίες ή
καταστροφές.
Στο έγγραφο του
υπουργού Διοικητικής Μεταρρυθμίσεως αναφέρονται ενδεικτικά:
Ø
Στον νομό Τρικκάλων: Οι μονές Μετεώρων, ο Ι.Ν.
Αγ. Θεοδώρων, η Ι.Μ. Κοιμήσεως Θεοτόκου Γκούρας, ο Ι.Ν. Τιμίου Σταυρού Δολιανών,
η Παναγία Λιμποχόβου.
Ø
Στον νομό Ιωαννίνων: Οι πυρπολήσεις των μονών
Μολυβδοσκέπαστου, Κοιμήσεως Γρεβενιτίου, Αγ. Δημητρίου Γρεβενιτίου, Θεοτόκου
Ασπραγγέλων, Αγ. Νικολάου Τριστένου, Γεννήσεως Θεοτόκου Τριστένου, Αγ. Αθανασίου
Τριστένου, Αγ. Αθανασίου Καστανώνα, Προφήτ’ Ηλία Δόλιανης, Κοιμήσεως Θεοτόκου
Ανθρακίτη.
Ø
Στον νομό Αιτωλοακαρνανίας: Το Κάστρο Βονίτσης, η
Κοίμηση Θεοτόκου Ακαρνανίας, το Γενέσιον Θεοτόκου Ρέθα Βάλτου, τα Εισόδια
Θεοτόκου Μυρτιάς Θέρμου, ο Παντοκράτωρ Αγγελοκάστρου, το Γενέσιον Θεοτόκου
Κατερινούς, ο Άγ. Συμεών Μεσολογγίου.
«Έχουν αφαιρεθεί εικόνες, χειρόγραφα και
εκκλησιαστικά κειμήλια από διάφορες μονές και ιερούς ναούς, όπως της Μονής
Ταξιαρχών Γκούρας, της Μονής Βελλάς στην Κόνιτσα και της Μονής Ρουσάνου στο
Καλπάκι», ανέφερε το έγγραφο Ρέππα. Και προσέθετε: «Ανοικτές παραμένουν και οι
εκκρεμότητες της επιστροφής αρχαιολογικών θησαυρών, που αφαιρέθηκαν βιαίως και
παρανόμως από την Ελλάδα, κατά την διάρκεια της Κατοχής (1941-1944). Οι περιοχές
που επλήγησαν περισσότερο από την δράση των δυνάμεων της Κατοχής είναι η Κρήτη,
η Ανατολική Μακεδονία, η Θράκη, η Σάμος και η Θεσσαλία» (…) «Η εν προκειμένω
εκκρεμότητα υφίσταται και διατηρούμε πάντα το δικαίωμα και τις δυνατότητες για
τον χειρισμό και την ικανοποιητική εξέλιξή της. Η Ελλάδα ουδέποτε παραιτήθηκε
των αξιώσεων της», ξεκαθαρίζει ο υπουργός – πλην όμως ο ίδιος έως τότε δεν είχε
κάμει τίποτε - και συμπλήρωνε ότι «η ελληνική κυβέρνηση θα αξιολογήσει την
πρόσφατη απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης σχετικά με την διαφορά
μεταξύ Γερμανίας και Ιταλίας, στην οποία παρενέβη και η χώρα μας, υπό το φως της
σταθερής και διαχρονικής θέσης ότι το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων
παραμένει ανοιχτό»...
Στο θέμα
παρενέβη ο βουλευτής κ. Κυρ. Βελόπουλος στην Βουλή, που έψεξε με σκληρή γλώσσα
τον κ. Ρέππα. Ο κ. Κυρ. Βελόπουλος κατηγόρησε τον
υπουργό για εισπήδηση σε
αρμοδιότητες άλλων υπουργών, με αφορμή την πρόσφατη απάντησή του σε ερώτηση του
κ. Αυγενάκη για τις πολεμικές αποζημιώσεις. Ο Κυριάκος Βελόπουλος ανέφερε
χαρακτηριστικά: «Η πρόσφατη ενέργεια του κ. Ρέππα, είναι τουλάχιστον προσβλητική
για τους συναδέλφους του υπουργούς. Δεν αφήνει να απαντήσει ο αρμόδιος υπουργός
στην ερώτηση για τις πολεμικές αποζημιώσεις και τα κλεμμένα αρχαία αντικείμενα
από τους Γερμανούς, καπελώνει τον σοβαρό κ. Αλεβιζάτο και έρχεται με μια
απάντηση που μιλά για τρία αγάλματα και κλείνει το θέμα. Και ξέρετε τι θα κάνουν
τώρα οι Γερμανοί; Θα πάρουν την απάντηση του κ. Ρέππα θα πουν ορίστε, αυτά τα
τρία αγάλματα είναι, πάρτε τα και το θέμα έκλεισε. Και ο κατάλογος των κλαπέντων
αρχαίων αντικειμένων που έχω καταθέσει στα πρακτικά της Βουλής μιλά για 8.000
αντικείμενα! Αντιλαμβάνομαι όμως γιατί έγινε αυτό. Την δεκαετία του 1980 η
SIEMΕNS εξαγόρασε την σιωπή για τις
πολεμικές επανορθώσεις, το κατοχικό δάνειο και τα κλαπέντα αρχαία αντικείμενα»,
κατέληξε ο βουλευτής.
